ՄԱԿ-ի փորձագետները հարցադրումներ են արել «Սրբազան պայքար» գործի շուրջ

ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների փորձագետները լուրջ հարցադրումներ են հանձնարարել Հայաստանի կառավարությանը՝ կապված «Սրբազան պայքար» շարժման անդամների նկատմամբ իրականացված գործընթացների համաչափության և միջազգային իրավունքի հետ համապատասխանության վերաբերյալ։ Այս մասին հայտնի է դարձել ՄԱԿ-ի և Երևանի միջև փոխանակված պաշտոնական նամակագրության հրապարակումից հետո։

Փաստաթղթերը, որոնք ներառում են 2026 թվականի մայիսի 11-ին փորձագետների ուղարկած հարցադրումները և Հայաստանի կառավարության հուլիսի 9-ի 31-էջանոց պատասխանը, կենտրոնանում են մի քանի հիմնական հարցերի վրա։

ՄԱԿ-ի փորձագետները հատկապես հետաքրքրված են 2024 թվականի հունիսի 12-ի ցույցի ընթացքում ոստիկանության կողմից ուժի կիրառման համաչափությամբ։ Նրանք նաև հարցադրում են Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանի և մյուս մեղադրյալների նկատմամբ ահաբեկչության և իշխանության բռնազավթման նախապատրաստման հոդվածների կիրառման իրավական հիմքերի վերաբերյալ։

Փորձագետների կողմից փոխանցված տեղեկությունների համաձայն՝ գործի ապացույցների զգալի մասը վերաբերում է քաղաքական գործունեությանը, քաղաքացիական անհնազանդությանը և բողոքի ակցիաներին, մինչդեռ հրապարակված նյութերում ակնհայտ չեն իրական ահաբեկչական գործողությունների նշանները։ ՄԱԿ-ի փորձագետները նշում են, որ չեն կանխորոշում այդ տեղեկությունների հավաստիությունը, սակայն ընդգծում են, որ դրանց հաստատման դեպքում կարող են առաջանալ Հայաստանի միջազգային պարտավորությունների կատարման վերաբերյալ հարցեր։

ՄԱԿ-ը Հայաստանից պահանջել է պատասխանել ութ հարցի շուրջ, որոնք ընդգրկում են ոստիկանության ուժի կիրառման օրինականությանը, ահաբեկչության հոդվածների կիրառման իրավական հիմքերին, կալանքի համաչափությանը, արդար դատաքննության երաշխիքներին և խաղաղ հավաքների ու խոսքի ազատության պաշտպանությանը։

ՀՀ կառավարությունը, իր հերթին, հերքել է բոլոր մտահոգությունները՝ պնդելով, որ հունիսի 12-ի իրադարձությունները զանգվածային անկարգություններ էին, ոստիկանության ուժի կիրառումը եղել է օրինական և համաչափ, իսկ քրեական հետապնդումը որևէ կապ չունի մեղադրյալների քաղաքական կամ կրոնական հայացքների հետ։ Ըստ կառավարության՝ գաղտնի օպերատիվ միջոցառումների արդյունքում ձեռք բերված տվյալները վկայում են ահաբեկչության և իշխանության բռնազավթման նախապատրաստման մասին։

Փորձագետները, սակայն, հարցադրումներ են արել՝ արդյոք քրեական և հակաահաբեկչական գործիքները չեն օգտագործվում նաև քաղաքական ու կրոնական ընդդիմախոսների նկատմամբ ճնշման նպատակով։

Հիշեցնենք, որ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը կալանավորվեց 2025 թվականի հունիսի 25-ի գիշերը։ Գործով մեղադրանք է առաջադրվել ընդհանուր առմամբ 18 անձի։ Ըստ պաշտպանության՝ մեղադրանքները քաղաքական հետապնդում են։